Maar waarom moeilijk doen als het makkelijk kan? Een bezoekje aan cmsoverzicht.nl of php.opensourcecms.com laat zien dat er meer dan honderd gratis te gebruiken cms’en zijn waarmee u in een oogwenk een fantastische moderne website kunt opzetten. U moet alleen nog even het juiste cms uitkiezen dat aan al uw wensen en toekomstige plannen voldoet. Dit is geen eenvoudige opgave, maar wel een belangrijke omdat u er niet na een paar maanden achter wilt komen dat bepaalde functionaliteiten niet beschikbaar zijn voor uw cms.

Basisprincipes cms

Ieder cms maakt min of meer gebruik van dezelfde basisprincipes. In het administratieve deel, ook wel de achterkant van het cms genoemd, regelt u onder meer de rechten van de gebruikers, kunt u opties of modules voor de website in- of uitschakelen, kunt u add-ons of plug-ins installeren of bijvoorbeeld de lay-out veranderen.

In het contentgedeelte worden teksten aangemaakt, multimediabestanden geselecteerd en hier kunt u aangegeven binnen welke rubriek de content moet worden gepubliceerd. Het cms zorgt er tenslotte voor dat alle webpagina’s keurig en eenduidig volgens de gekozen template worden opgemaakt en gepubliceerd.

De voordelen van een cms zijn hiermee direct duidelijk. Door het administratieve gedeelte van het contentgedeelte te scheiden en te kunnen beschermen door middel van gebruikersrechten kunnen meerdere mensen content produceren zonder dat dit een gevaar betekent voor de lay-out en functionaliteit van de website. Daarnaast zorgt de template ervoor dat de teksten op een eenduidige manier worden opgemaakt en op de juiste plek op de website verschijnen. Er is geen technische kennis meer vereist en het cms is door gebruik te maken van plug-ins en add-ons uit te breiden met nieuwe functionaliteiten. Kortom, een goed gekozen cms kan u veel tijd besparen waardoor u meer aandacht kunt schenken aan de inhoud.

Soorten cms'en

Ondanks dezelfde basisprincipes zijn er grote verschillen in cms’en. Op hoofdniveau zijn er drie verschillende soorten te onderscheiden. Met traditionele cms’en, zoals Joomla, Drupal en E107, kunt u veelzijdige websites opzetten en beheren. Of u nu een online tijdschrift, een webshop of community wilt starten of liever een website maakt met foto’s, video’s en interactieve mogelijkheden, het is allemaal te realiseren. Daarnaast beschikken deze cms’en over een uitgebreid gebruikersrechtensysteem zodat meerdere mensen kunnen bijdragen aan het onderhoud van de website.

Weblogs cms’en, zoals Wordpress, Pivot en Flatpress zijn daarentegen een stuk beperkter. Primair is een weblog bedoeld om een online dagboek bij te houden, maar tegenwoordig kunnen veel weblogs ook al overweg met statische pagina’s en kunnen meerder gebruikers een account krijgen zodat samenwerking mogelijk is.

Een weblog kenmerkt zich meestal door zijn opiniërende, nieuwswaardige en vluchtige karakter. De berichten worden op datum gepubliceerd en verouderde berichten verdwijnen al snel in een archief. Een sterk punt van weblogs is dat bezoekers direct kunnen reageren op berichten in het weblog. Deze interactie mogelijkheid met de bezoekers is nog lang niet altijd standaard aanwezig in de traditionele cms’en.

Onder de derde categorie cms’en vallen de beheerssystemen met een zeer specifieke functie. Denk hierbij aan software voor het beheren van een forum (UBB), een fotogalerie (Gallery) of videowebsite (PHP Melody). Het grote voordeel van deze cms’en is dat u niet wordt geconfronteerd met overbodige functies en mogelijkheden die u toch nooit gaat gebruiken.

Doel CMS

Het is heel gebruikelijk dat specifieke cms’en en weblogs worden gebruikt in samenwerking met een traditioneel cms. Veel bedrijfswebsites maken gebruik van forums en weblogs om de interactie met de gebruiker te vergroten en persoonlijke meningen te kunnen ventileren. Daarnaast genieten losstaande forums en weblogs het voordeel dat veel gebruikers bekend zijn met de werking er van en dat ze indien noodzakelijk als zelfstandige website kunnen voortleven.

In een selectie voor een cms moet u dus eerst kijken wat u uiteindelijke doel is. Wilt u een gevarieerde website met statische en dynamische pagina’s, forums en bijvoorbeeld een webwinkel dan moet u één van de traditionele cms’en kiezen. Wilt u alleen maar regelmatig u mening ventileren of nieuwsberichten schrijven dan is een weblog een goede keuze, terwijl als u alleen maar een forum wilt of foto’s wilt showen u beter af bent met een specifiek cms.

Als u een keuze hebt gemaakt voor het soort cms dat u wilt gebruiken, begint pas het echte vergelijkingswerk. De tientallen traditionele cms’en en weblogs mogen in de basis dan wel op elkaar lijken, wat betreft functionaliteit en uitbreidingsmogelijkheden zijn er grote verschillen. Voor specifieke cms’en geldt dit een stuk minder, maar ook daar moet u nog een aantal keuze maken.

Aandachtspunten CMS

Het is onmogelijk om alle verschillen tussen cms’en hier aan te stippen, maar we kunnen wel vijf algemene aandachtspunten benoemen die u kunnen helpen makkelijker een keuze te maken. Wilt u daarna toch nog in detail individuele cms’en vergelijken, dan kunt u terecht op cmsmatrix.org.

Installatie

Afhankelijk van uw hostingomgeving kunt u voor een cms kiezen dat op Apache draait of Internet Information Server (IIS). Daarnaast werken de meeste cms’en met een database. MySQL is de meest gebruikte, maar er zijn er ook die op Oracle of MSSQL draaien. Hebt u niet de mogelijkheid om van een database gebruik te maken, dan wordt de keuze beperkt tot een kleine aantal cms’en.

Taal

Het is natuurlijk prettig als het cms dat u wilt gebruiken in het Nederlands is. Behalve dat het u een stuk makkelijker maakt om met het cms te werken, betekent dit ook vaak dat er een enthousiaste groep Nederlandse gebruikers is waar u met uw vragen terecht kunt. Voor een groot aantal cms’en kunt u apart Nederlandse taalmodules installeren en in een enkel geval wordt er op de Nederlandse gebruikerssite van het cms al een compleet Nederlands installatiepakket aangeboden.

Lay-out

Het standaard lay-out van de meeste cms’en is niet echt fantastisch. Als u zelf erg handig bent in het vormgeven van websites, kunt u overwegen zelf een nieuwe template voor het cms te ontwerpen. Hebt u daar geen zin is dan doet u er verstandig aan om vooraf goed te controleren of er genoeg lay-out templates gratis te downloaden zijn. Is dit niet het geval, dan kunt u kijken of er commerciële templates worden aangeboden en hoeveel u daarvoor moet betalen. De bedragen voor commerciële templates vallen doorgaans wel mee en u bent dan tevens verzekerd van support. Daarnaast u dan ook beschikt over de originele bronbestanden die het veel makkelijker maken om de template naar eigen inzicht aan te passen.

Plug-ins

Vrijwel ieder cms is modulair opgebouwd. Grote voordeel hiervan is dat derden plug-ins of add-ons kunnen ontwikkelen die u vervolgens eenvoudig kunt installeren in uw cms. Voor de bekendere cms’en zoals Joomla, Wordpress en Drupal zijn er honderden plug-ins verkrijgbaar die u vaak gratis of voor een klein bedrag kunt downloaden. Met deze plug-ins kunt u uw cms voorzien van allerlei nieuwe functies zoals geavanceerde formulieren, forums, webshops, fotoalbums en videogalerijen. Daarnaast zijn er ook plug-ins om uw cms beter te beveiligen, beter te laten indexeren door zoekmachines of om de administratieve mogelijkheden van het cms te vergroten. Des te groter het aanbod van plug-ins, hoe meer vrijheid u hebt om uw cms uit te breiden. Check daarom van te voren altijd of er voldoende aanbod is.

SEO

Het is verstandig een cms te kiezen dat verschillende mogelijkheden biedt voor Search Engine Optimization (SEO). U hebt er namelijk niets aan als uw website slecht wordt geïndexeerd door zoekmachines. Een modern cms biedt u de mogelijkheid om metatags per pagina aan te passen, zoekmachine vriendelijke url’s te genereren, specifiek zoekwoorden te koppelen aan artikelen en om een sitemap te genereren. Een rondgang op de forums van de verschillende cms’en maakt vaak direct duidelijk wat het cms allemaal kan en niet kan.

Gebruiksvriendelijkheid CMS

Net zoals de functies per cms sterk kunnen verschillen, geld dat ook voor het gebruiksgemak. Sommige cms’en hebt u na enkel uren al onder de knie, terwijl u voor andere cms’en dagen of zelfs weken nodig hebt om er vertrouwd mee te raken. Dit hangt natuurlijk niet alleen af van het cms, maar ook van uw persoonlijke ervaring met cms’en. De enige manier om erachter te komen of een cms u ligt, is door het uit te proberen. Veel cms-ontwikkelaars hebben een demonstratie omgeving, waar u uw eerste verkenning kunt uitvoeren.

Beter is het om zelf het cms te installeren. U kunt dit bij uw provider doen, maar ook lokaal. De bekende en meest gebruikte cms’en draaien allemaal op een Apache webserver. In het kader over Xampp  kunt u lezen hoe u een lokale installatie van een cms kunt uitvoeren.

Neem vooral de tijd om verschillende cms’en uit te proberen, want met een juiste keuze kunt u voorkomen dat u alsnog over een jaar moet overstappen op een andere cms met meer mogelijkheden. Behalve dat overstappen veel tijd en energie kost, betekent het vaak ook een duikeling in de zoekresultaten van de zoekmachines met alle gevolgen van dien.

Cms’en vergelijken

Cms’en vergelijken is een lastig karwei. Niet alleen krijgt u te maken met veel verschillende onderdelen en functies, maar deze wijzigen ook continu door updates en nieuwe versies. De website cmsmatrix.org heeft voor iedere cms de belangrijkste functies per onderdeel op een rij gezet. Met de uitgebreide zoek- en vergelijkfunctie kunt u op die manier alle cms’en met elkaar vergelijken. Daarnaast geeft de vergelijkingstabel keurig voor ieder cms weer of bepaalde diensten via een plug-in zijn te installeren.

Lokale installatie met Xampp

Een lokale versie installeren voor cms’en die draaien op een Apache webserver en gebruik maken van een MySQL database is binnen enkel minuten te realiseren. Download Xampp voor het besturingssysteem dat u gebruikt op apachefriends.org/en/xampp.html. Installeer het pakket en bij de vraag of u het control panel wilt starten, zegt u ja. Start de Apache webserver en de MySQL database door op de startknop naast de naam te klikken.

Om een database aan te maken klikt u op de admin knop naast MySQL. De browser opent met de beheeromgeving van phpMyAdmin. Onder het kopje MySQL localhost kunt u in het linker invoervak een naam opgeven voor de database. Klik vervolgens op de knop aanmaken. Er verschijnt een nieuwe pagina met de bevestiging dat de database is aangemaakt. Klik  vervolgens op het tabblad rechten om een nieuwe gebruiker aan de database te koppelen. Vul een naam in bij gebruikersnaam, selecteer bij machine de optie lokaal en geef twee keer een wachtwoord op. Druk rechtsonder in het scherm op de startknop om de gebruiker aan te maken. Wilt u verschillende cms’en installeren, dan maakt u voor iedere cms een nieuwe database aan met gebruiker.

Installatie cms

Download het installatiebestand van het cms dat u wilt installeren en pak dit uit in de map xampp/htdocs. Open een browser en tik als url http://localhost/naamvancmsmap-in-htdocs en klik op enter om de installatie te starten. U geeft de naam van de database en gebruiker op en vult het juiste wachtwoord in. Na de installatie kunt u uw lokale website bekijken door dezelfde url nog eens te gebruiken.